Mundur harcerski i wariacje na jego temat.

Tym razem post będzie napisany w formie przypominającej regulamin. Oczywiście nie jest on żadnym obowiązującym regulaminem, co najwyżej rodzajem opartego o realia 23 DH "Czarna Woda" komentarza uzupełniającego obowiązujący regulamin mundurowy ZHP który można znaleźć np. pod tym adresem: http://dokumenty.zhp.pl/pliki/glowny_20070925_85138_u_gk_209_2005.pdf. Wydaje mi się jednak że taka forma będzie łatwiejsza do zrozumienia i np. wykorzystania na zbiórkach, ponieważ przedstawia konkretne przykłady: "to w takie sytuacji, a to z tym". Jednocześnie postaram się odwoływać do poprzedniego postu nt. warstw ubioru.

Czarna podkoszulka z chustą w barwach drużyny. Odpowiada punktowi 1.1 części IV regulaminu.
Noszona przez osoby nie posiadające jeszcze munduru w sytuacjach w których inne osoby są w mundurach, oraz latem w trakcie wyjść i wycieczek w których występujemy jako zwarta, zorganizowana grupa harcerska. W takiej sytuacji nosimy podkoszulkę z chustą ponieważ w mundurze mogłoby być za gorąco i nie chcemy go zapocić, lub byłby zbyt oficjalny, np. na trasie wycieczki.
Do podkoszulki z chustą, o ile jest to możliwe nosi się dół munduru, czyli w przypadku chłopaków: spodnie, o których napiszę zaraz, a w przypadku dziewczyn: spódnicę.
To również jedyna sytuacja w okresie ciepłym w której mamy na sobie część munduru i możemy założyć inne nakrycie głowy niż mundurowe (w naszym przypadku beret). Ponieważ mowa o letnich, np. obozowych wycieczkach, może to być dowolny kapelusz, lub czapka, np. kapelusz boonie wykorzystywany w ubiorze polowym.

Wersja żeńska: czarna podkoszulka, chusta, spódnica i wygodne nakrycie głowy.

Wersja męska: czarna koszulka, chusta, spodnie mundurowe i czapka którą można nosić też w terenie

 
Mundur harcerski. Wszystko wydaje się proste, ale zawsze pojawiają się problemy. Główne to: noszenie beretu, dobór spodni i noszenie spódnicy.

Aby wyjaśnić te sprawy trzeba zagłębić się trochę w historię i formę munduru.
Badden-Powell i forma munduru skautowego, jaka przetrwała do dzisiaj to początek XX wieku, jeszcze przed pierwszą wojną światową. Czyli czasy w których dla typowego mężczyzny kapelusz, garnitur, koszula i krawat nie były ubiorem odświętnym, a codziennym: tak ubrani wychodzili do pracy nawet robotnicy fabryczni których marynarki i koszule może były z tańszych materiałów, ale to nadal były marynarki i koszule. Typowa kobieta nosiła długą spódnicę i nie wychodziła na ulicę bez nakrycia głowy, modnym ubraniem dziecięcym był strój marynarza, a mundurki szkolne miały często wysokie kołnierze-stójki. A tak poza tematem: jeśli pojawi się zapotrzebowanie na więcej wiadomości o modzie początków XX wieku zawsze mogę coś skrobnąć, lub podlinkować. A na razie, dla zrozumienia klimatu czasów w których powstał mundur skautowy, trochę zdjęć:

 Więcej: http://www.retronaut.co/2010/03/children-1905/

Więcej: http://www.retronaut.co/2011/08/edwardians-in-colour/

Jednak kontynuujmy.Przy takich ubiorach społeczeństwa Badden-Powell musiał stworzyć dla skautów ubiór zarówno wygodny w polu, jak i schludny w mieście (pamiętajmy że standardu i zasady ubioru były o wiele wyższe i dokładniejsze niż dziś). I co z tego wyszło? Cytując Małkowskiego: "Angielscy scouci noszą zawsze prócz tego kapelusze z szerokimi kryzami, koszule flanelowe lub khaki, krawat, chustkę na szyję, krótkie spodenki i pończochy. (...) Chustka na szyję, krawat i wiązka wstążek  na ramieniu są utrzymane w barwie patrolu". Co to oznacza? Mundur, jeśli chodzi o schludność ubioru to tak na prawdę koszula z krawatem! Nie bluza, kurtka czy podkoszulka, tylko koszula, na równi z białą, wyjściową koszulą. I tak powinniśmy go traktować. Jeśli już uzgodniliśmy czym jest mundur, łatwo jest przejść jest do problemów związanych zwykle z "dołem" munduru. Szczere pytanie do dziewczyn: czy założyłybyście jeansy do białej wyjściowej bluzki? O wiele lepiej pasuje do niej spódnica. I dla tego częścią munduru jest spódnica. Bo mundur to nie tylko sama koszula mundurowa. Mundur wg. regulaminu to całość czyli koszula (wyraźnie jest tak nazwana w regulaminie), spódnica, pas, chusta, getry i nakrycie głowy.
Drugim problemem są spodnie u chłopaków. Jakie spodnie nosić do munduru? Już chyba doszliśmy do tego że schludnie wyglądające, a więc nie dresy, czy szorty. W regulaminie ta kwestia jest opisana tak: "Spodenki (zielone), lub długie spodnie wg wzorów ZHP. Dopuszcza się noszenie innych długich spodni oliwkowych, czarnych, lub granatowych (o jednolitej barwie), jednolicie w całej drużynie." Ponieważ nie przyjęły się u nas w drużynie krótkie spodenki, ani spodnie wg wzoru ZHP, jednolitymi dla całej drużyny powinny być długie spodnie oliwkowe. Tyle że regulamin swoje, a życie swoje.


Spodnie męskie. Długie, oliwkowe z kieszeniami cargo na biodrach, określane popularnie jako "bojówki". O prostym kroju "typu wojskowego", lub z demobilu.W regulaminie mundurowym nie ma ani słowa o kamuflażu wz.93 "Pantera", który (co mnie dziwi, ale o tym kiedy indziej) jest tak popularny wśród harcerzy. Bojówki w kamuflażu można przymknąć oko w dwóch przypadkach: spodnie w wz.93, gdy stanowią zastępstwo dla spodni oliwkowych z racji mało kontrastowej, zielonej kolorystyki, oraz spodnie w kamuflażu leśnym, należące do ubioru polowego. A więc nie pustynne, w Multicamie, czy "Metro" tylko kamuflażu brązowo-zielonym (oczywiście kolorystyka różni się zależnie od wzoru kamuflażu. Chodzi raczej o ogólny "odcień"). Następne w kolejce są czarne długie spodnie. Granatowe jeansy są kompletną ostatecznością, jeśli dana osoba nie ma innych spodni. Przy czym jeansy powinny być ciemne i proste w kroju, bez przetarć i fantazyjnych wzorów. Oczywiście spodnie do munduru zawsze nosimy z paskiem.
Sytuacją preferowaną jest posiadanie minimum dwóch par spodni: jedna oliwkowa zakładana do munduru, oraz druga w kamuflażu jednolitym dla ubioru polowego wykorzystywana w zajęciach leśnych i obozowych.

Z lewej spodnie w kamuflażu wz.93 "Pantera", z prawej oliwkowe. Jak widać "pantera" stanowi zamiennik oliwki tylko dla tego że ma drobny i mało kontrastowy wzór oraz szybko blaknie po kolejnych praniach. Sprawa wpuszczania nogawek w cholewki butów za kostkę, wypuszczania ich, lub noszenia luźno opuszczonych to jeszcze inna, trudna filozofia. Zdjęcie: L. Mielczarek

Przykładem sytuacji w której trzeba założyć jeansy do munduru bo nie ma już inne alternatywy jest np. powrót z obozu, gdy wszystkie inne spodnie są za brudne do noszenia. Jednocześnie widać że spodnie są dobrze dobrane: ciemne, o prostym kroju, z założonym pasem harcerskim.

Nakrycie głowy. Beret nie jest idealną ochroną przed słońcem, deszczem i chłodem, ale jest w stanie sprawdzić się w każdej z tych sytuacji. Przede wszystkim należy zadbać o jego dobre ułożenie. Ponieważ tak na prawdę porządny ubiór wyjściowy bez nakrycia głowy jest niekompletny a chodzenie z gołą głową po ulicach to względnie współczesna moda. Jeśli mamy na sobie mundur, jedyną sytuacją w której możemy założyć inne nakrycie głowy to mróz, gdy możemy założyć czapkę zimową.

Przy niższych temperaturach mundur powinno się traktować jako warstwę 4 systemu ubioru czyli koszulę pod którą nosimy podkoszulkę. Na mundur zakładamy:
Czarny polar lub bluzę: gdy pogoda jest chłodna, ale nie wietrzna, czy deszczowa. Taki polar stanowi podstawowe ubranie wyjściowe zakładane do munduru i sprawdza się również na oficjalnych, publicznych wydarzeniach. Przy założonym polarze chusta jest wyciągnięta na zewnątrz przez rozsunięty częściowo suwak. Kołnierz może być wyłożony. Oczywiście zakładamy beret, który dodatkowo chroni głowę np. przed wychłodzeniem

Czarny polar jako element "stroju wyjściowego", w tym przypadku na ognisku obrzędowym. Zdjęcie L. Mielczarek

Kurtka: zakładana gdy konieczna jest ochrona przed wiatrem i deszczem. W przypadku oficjalnych, publicznych wydarzeń preferowana jest kurtka w kolorze czarnym, w celu uzyskania jednolitego wyglądu grupy. Poza takimi wydarzeniami, np. na imprezach czysto harcerskich, czy wewnątrz drużyny można wykorzystywać kurtki z ubioru polowego, czyli parki lub smocki, o ile nie pojawiła się informacja rodzaju "bez kamuflażu, czarna góra". Jeśli to możliwe w każdym przypadku postępujemy tak jak przy polarze: wyciągamy chustę na kurtkę i zakładamy beret.
W przypadkach wymagających założenie kurtek przeciwdeszczowych z membraną (ciągły deszcz, silny wiatr, śnieg) ochrona jest ważniejsza od kompletnie jednolitego wyglądu: lepiej pozostać suchym w różnych kurtkach niż zmoknąć i zachorować w jednakowych polarach. Przy czym zachowanie jednolitego wyglądu jest preferowane, np. przez noszenie kurtek goretexowych w takim samym kamuflażu przez całą grupę biorącą udział w wydarzeniu.

Kolejne porównanie, od lewej: oliwkowa kangurka, czarna kurtka i "goretex" w kamuflażu DPM. Bo czasem nawet kadra nie jest w stanie wyglądać jednakowo... Zdjęcie: L. Mielczarek

Pałatka: Jeśli chodzi o ochronę, stanowi ona odpowiednik kurtki przeciwdeszczowej, należy jednak pamiętać o tym że została wykonana z brezentu który z czasem namaka i jest dosyć ciężka. Jednocześnie z powodu formy pałatki nadaje się ona raczej do działań stacjonarnych (np. warta przy pomniku), niż różnego rodzaju aktywności, mimo swojej zalety jaką jest łatwa do uzyskania jednolitość wyglądu, gdy cała grupa założy pałatki.