Królestwo Kongresowe: wybuch wojny światowej

Uznałem że będę co jakiś czas wrzucał fragmenty alternatywnej historii "Królestwo Kongresowe", o której jakiś czas temu już pisałem: http://jeremak.blogspot.com/2012/12/krolestwo-kongresowe.html Przede wszystkim swoje teksty i opracowania, wzbogacane, dla atrakcyjności zdjęciami, być może grafikami, fotomontażami i mapami. Uznałem że do nie moich tekstów będę jedynie linkował i być może dodawał jakieś "obrazki". Tak z czystej przyzwoitości, żeby nie podpisywać się pod czymś co kompletnie nie jest mojego autorstwa. Zacznijmy więc od wybuchu wielkiej wojny. Sam tekst bez grafik można znaleźć w tym temacie: http://www.historycy.org/index.php?showtopic=71090&hl=

Czerwiec 1918:
Albania od czasu uzyskania niepodległości na Kongresie Poczdamskim nie mogła pochwalić się stabilną sytuacją polityczną: walki klanowe, kolejne przewroty, na przemian zasiadanie na tronie kolejnych przywódców i ogłaszanie republiki. To Albania nazywana jest w tej linii czasu "Chorym człowiekiem Europy", bo Turcja jest niejako "utrzymywana w śpiączce". I na dodatek, tak na prawdę nikt nie miał pomysłu co z tym górzystym krajem zrobić. Po Kongresie Londyńskim na tronie albańskim zasiadł młody książę Leopold Ferdynand Habsburg, syn Ferdynanda, byłego Wielkiego Księcia Toskanii. 

Leopold Ferdynand Habsburg

 Jednak nie zdobył poparcia i w 1908 nastąpił przewrót republikański po którym władca wyjechał z kraju. A ponieważ miał opinię alkoholika i kobieciarza, trwoniącego pieniądze, Austro-Węgry nie zareagowały na zmianę rządów, zwłaszcza że nowy premier zagwarantował ochronę interesów austriackich w Albanii. Jednak struktura władzy, oparta o kliki i klany pękła po 10 latach: nastąpił kolejny zamach stanu. W lipcu, na podstawie tajnego porozumienia pomiędzy Włochami, a Grecją, krajami które od dawna ostrzyły sobie zęby na Albanię, rzekomo w celu „zaprowadzenia porządku”, do kraju wkraczają od południa wojska greckie, a na wybrzeżu lądują żołnierze włoscy. Wg. porozumienia Grecja miała włączyć w swoje granice rejony miast Korçë, Tepelenë i Gjirokastër, zaś reszta kraju miała się stać włoskim protektoratem. Przez półtora miesiąca, kiedy to nastąpił zamach stanu, oraz interwencja włosko-grecka, Federacja Naddunajska nie mogła zareagować, ponieważ musiała sobie poradzić z innym kryzysem, rozpoczętym dosłownie tydzień przed przewrotem w Albanii, w Czarnogórze. W czasie wizyty króla Mikołaja I w Rosji, jeden z wyższych dowódców wojskowych, nacjonalista o poglądach pansłowiańskich i antyaustriackich, wynikłych z jego kontaktów z rosyjskimi wojskowymi, oraz skrajnymi kręgami chorwackimi, wkracza na czele części wojska do stolicy. 

Mikołaj I, król Czarnogóry. W tej historii alternatywnej również teść cara Rosji, Mikołaja II.

Następca tronu ucieka do Serbii, nad Dunajem następuje konsternacja. Czarnogóra jest podzielona: mimo że pod kontrolą puczystów znajduje się jedynie Cetynia i jej okolice, to administracja jest sparaliżowana. Wiedeń mocno naciska na „rząd” cetyński i przygotowuje siły chorwackie do ewentualnej interwencji. Niezależnie szykuje się do niej również Serbia, przy cichym przyzwoleniu Federacji.
W Bułgarii zaniepokojenie: Grecy oprócz sił użytych do zajęcia Albanii skoncentrowali również oddziały (zapewne osłonowe) na pozycjach w rejonie Salonik, możliwe że w celu ewentualnej reakcji i zajęcia miasta w razie wybuchu wojny. Co więcej, na ostatnim spotkaniu bułgarskich i rosyjskich oficerów sztabów generalnych rozważano scenariusz "co dalej o przejściu przez cieśniny". Wśród opcji znalazły następujące opcje: przejście Floty Czarnomorskiej do Bejrutu lub Trypolisu, zajęcie Salonik jako bazy wypadowej, oraz właśnie bułgarska inwazja na Albanię i przejście części Floty wokół Grecji do Durres, skąd mogłaby blokować flotę Austro-Węgier w razie jej udziału w wojnie i organizować wypady na brytyjskie szlaki przez Morze Śródziemne. Tak więc Bułgarzy rozpoczynają na wieść o niepokojach w Czarnogórze, a tym bardziej grecko-włoskiej inwazji wstępne przygotowania do wojny, wietrząc za tą inwazją działania jakiś większych mocarstw i obawiając się "rozlania" kryzysu czarnogórskiego.
Rozwiązanie kryzysu następuje na przełomie czerwca i lipca: najpierw Czarnogórcy własnymi siłami zaprowadzają porządek w swoim kraju: oddziały zbrojne z pogranicza z Serbią, doposażone bronią z serbskich magazynów, zajmują stolicę. Razem z nimi wracają rząd, następca tronu, a wkrótce potem z Rosji wraca również król Mikołaj I. Federacja Naddunajska przenosi swoją uwagę na Albanię: siły zgrupowane w Bośni pozostają na swoich pozycjach, flota wychodzi w morze. Wiedeń przedstawia Włochom i Grecji ultimatów w sprawie ich wycofania się z Albanii. Uzyskuje również poparcie Wielkiej Brytanii, dzięki której naciskowi Grecja wycofuje się jako pierwsza, co uspokaja władze bułgarskie, które odwołują mobilizację. Włochy, pozostawione same, nie mogące liczyć na wsparcie żadnego z mocarstw również wyprowadza swoje oddziały z Albanii, której rządy przejmuje ponownie wojskowa klika, działająca w oparciu o część z największych klanów.

Żołnierze greccy na południu Albanii, lato 1918.

Grudzień 1919: na Krecie, Dodekanezie i Rodos wybuchają powstania. Ich powodem jest ograniczenie autonomii miejscowej administracji na Rodos i Dodekanezie, kontrolowanych pośrednio przez Kemala Paszę, a na Krecie, podporządkowanej rządowi stambulskiemu, chęć wykorzystania sytuacji. Jednak Grecja, pozostająca nadal w kryzysie parlamentarnym, będącym efektem awantury albańskiej nie jest w stanie realnie pomóc powstańcom. O ile Kreteńczycy, pod wodzą pro-francuskiego Eleutheriosa Venizelosa (któremu kompletnie nie po drodze z pro-brytyjskimi i pro-niemieckimi Atenami), radzą sobie na tyle dobrze, że wkrótce resztki sił tureckich zostają okrążone w Iraklionie, to na Dodekanezie i Rodos, w wyniku szybkiej i zdecydowanej akcji wojsk Kemala powstanie upada.

Styczeń 1920: po zwycięstwie na Rodos, widząc jak rząd w Stambule chwieje się po nieudanej próbie zaprowadzenia porządku na Krecie, Kemal Pasza nakazuje dowódcy garnizonu i bazy marynarki w Smyrnie przygotowanie środków wystarczających do przerzucenia i zaopatrywania ewentualnych sił Kemala na Kretę. Dowódca bazy odmawia, tłumacząc się że podlega jedynie rozkazom ze Stambułu. Rozpoczyna się lądowa blokada Smyrny (dziś. Izmir). W odpowiedzi rząd sułtański próbuje zmienić na własną rękę dowódcę korpusu faktycznie podległego Kemalowi (a jedynie teoretycznie rządowi) i stacjonującego najbliżej cieśnin, mając nadzieję że tym samym zmieni stosunek sił na swoją korzyść. Dowódca odmawia i samowolnie rozpoczyna na swoim obszarze mobilizację do poziomu wojennego. Stambuł stoi w obliczu jawnego buntu jednego z wyższych dowódców wojskowych. To kompletnie inna sytuacja niż do tej pory, ponieważ nawet Kemal Pasza "formalnie" uznawał władzę sułtana i w pewnym stopniu jego rozkazom, jednocześnie zachowując praktyczną niezależność.

Mustafa Kemal Pasza, wiosna 1920.

Początek marca 1920: Rząd stambulski mobilizuje swoje oddziały w europejskiej części imperium i rozpoczyna negocjacje z mocarstwami nt. ewentualnej zgody na ich przerzut przez cieśniny do Azji Mniejszej. Rokowania jednak przedłużają się, a siły skoncentrowane w Tracji nadal czekają. W tym samym czasie trwają już pierwsze walki o miasto Bursa i nad rzeką Sakkaria, siły Kemala zajmują blokowaną do tej pory Smyrnę, jednak z generalnym uderzeniem Kemal czeka na koniec zimy w górach Anatolii, aby można było rozpocząć mobilizację.

19 marca: W Ankarze Kemal Pasza powołuje Wielkie Zgromadzenie Narodowe i w jego imieniu ogłasza oficjalnie generalną mobilizację na kontrolowanych przez siebie terenach.

2 kwietnia: Rozpoczyna się ofensywa kemalistów w kierunku Stambułu. Rząd sułtański, bez porozumienia z mocarstwami rozpoczyna mobilizację oddziałów milicji w strefie zdemilitaryzowanej i część z nich rzuca na front. Panika w dowództwach brytyjskiego i rosyjskiego kontyngentu w strefie, oraz w ministerstwach spraw zagranicznych tych krajów, gorączkowe dyskusje: „Czy interweniować? Czy strona sułtańska pogwałciła ustalenia traktatowe?, Co mają robić oddziały w Stambule, jak zachować się wobec kemalistów, którzy wkraczają do strefy zdemilitaryzowanej i nadal nacierają?” Dowódca zmobilizowanej przez rząd stambulski milicji na półwyspie Dardanele przechodzi na stronę Kemala: jego siły rozbrajają słabą brytyjską obsadę fortów na brzegu cieśniny i same obsadzają te fortyfikacje: Cieśnina Dardanele znajduje się de facto pod kontrolą buntowników.

16 kwietnia: Całe azjatyckie wybrzeże strefy cieśnin znajduje się w rękach kemalistów.

17 kwietnia: W Stambule wybucha powstanie: zwolennicy Kemala zajmują większość miasta i przedstawiają ultimatum de facto okrążonym kontyngentom brytyjskiemu i rosyjskiemu: mają się ewakuować ze strefy cieśnin w ciągu 50 godzin. Jeśli to zrobią, zapewnione zostanie im bezpieczeństwo wyjścia, a nowy rząd Turcji zagwarantuje nienaruszalność cieśnin na zasadach określonych w Traktacie Poczdamskim. Brytyjski dowódca, w porozumieniu z dyplomatami będącymi w mieście (lecz bez wiedzy Londynu), którzy prowadzili nieoficjalne rozmowy z przedstawicielami Kemala, wycofuje się ze Stambułu i maszeruje w stronę z Dedegac (dzisiejsze Alexandorupolis), skąd ma nadzieję zostać ewakuowany wraz ze swoim kontyngentem. Zaś dowódca rosyjski odmawia wycofania się, wysyła radiogram o sytuacji do Rosji i szykuje się do obrony pałacu Tokapi, gdzie do tej pory znajdowały się urzędy i koszary międzynarodowego zarządu strefy cieśnin (oraz dowództwo całości i garnizon części obu kontyngentów. Sułtan rezydował w pałacu Dolmabahce). Na terenie szykowanego do obrony kompleksu znajdują się również Sułtan z rządem, którzy uciekli przed powstańcami, oraz gromadzą się cywile obawiający się nowej władzy: głównie Ormianie Grecy i Turkmeni. Wraz z wkroczeniem Kemalistów do Stambułu, zajęli oni również kilka przebywających akurat w porcie frachtowców bułgarskich, oraz całkowicie zamknęli cieśniny dla żeglugi "do czasu przywrócenia porządku w portach cieśnin i Morza Marmara". Oznacza to narastające z każdym dniem straty dla handlu rosyjskiego i bułgarskiego. Petersburg decyduje się na interwencję przeciw Kemalowi.

Pałac Topkapi: "ostatni bastion" kontyngentu rosyjskiego w Stambule po powstaniu kemalistów.

19 kwietnia: Kemal Pasza triumfalnie wkracza do Stambułu. Nadal walki z kontyngentem rosyjskim. Brytyjczycy ewakuują się z Turcji

22 kwietnia: 51 Dywizja Piechoty wysadza desant w Synopie, a pierwsze oddziały XXVIII Korpusu lądują nad Bosforem i wkrótce odblokowują oblężony garnizon. Kemal Pasza ucieka ze Stambułu do Izmiru. Bułgaria ogłasza mobilizację.

Okręty Floty Czarnomorskiej przechodzą przez Bosfor: w tle Stambuł.

23 kwietnia: Na wieść o desancie rosyjskim, zostaje ogłoszona mobilizacja Royal Navy25 kwietnia pierwsze oddziały wkraczają do Tracji. W toku interwencji, 29 kwietnia Bułgarzy wkraczają do Salonik "W celu zapewnienia bezpiecznego dostępu bułgarskiego handlu do rynku międzynarodowego". Powszechną mobilizację ogłasza Serbia, która znajduje się od ok. roku w sporze z Bułgarią, obawiając się że zostanie zaatakowana. Z racji małego terytorium, serbski plan wojny z Bułgarią zakładał uderzenie prewencyjne w kierunku Sofii, mające na celu zdestabilizowanie państwa bułgarskiego i narzucenie mu swoich warunków pokoju, zanim przybędą Rosjanie. 

Bułgarzy wkraczają do Salonik

7 maja: pierwsze oddziały serbskie przekraczają granicę: początek wojny serbsko-bułgarskiej. Bułgarzy w panice przerzucają siły z Tracji pod Sofię i do Macedonii, pozostawiając na terytorium tureckim jedynie 2 dywizje. Rosjanie, których korpus już okopał się nad Bosforem i Dardanelami, decyduje się w celu odciążenia Bułgarów na przerzucenie Floty Czarnomorskiej do Salonik i innych portów Tracji i wsparcia sił okupacyjnych. 9 maja przejście na Morze Egejskie jest zakończone i prowadzone są regularne patrole. Rozpoczyna się mobilizacja w Odesskim, Kijowskim i Kaukaskim OW: XXVIII Korpus ma związane ręce zadaniami okupacyjnymi i nie może prowadzić działań ofensywnych przeciw Kemalistom. Potrzebne są uzupełnienia.

10 maja Wielka Brytania przedstawia Rosji ultimatum: w ciągu 24 godzin na rozpocząć wycofywanie Floty Czarnomorskiej z terytorium Turcji. Brak odpowiedzi w tym terminie będzie oznaczał wojnę

11 maja: Wielka Brytania ogłasza że "W związku z naruszeniem neutralności cieśnin, oraz okupacją terytorium Imperium Osmańskiego, chronionego traktatami międzynarodowymi, które ratyfikowała również Rosja i Wielka Brytania, Wielka Brytania jest zmuszona wypowiedzieć wojnę Rosji."

HMS "Queen Elizabeth": 8 (w porównaniu do 5 wybudowanych w rzeczywistości) szybkich pancerników tego typu wchodziło w alternatywnym 1920 w skład Medditerean Fleet: głównej siły Royal Navy, gotującej się od lat do decydującego starcia z czającą się za cieśninami czarnomorskimi rosyjską Flotą Czarnomorską.

13 maja: Francja, zobowiązana umowami sojuszniczymi z Rosją, wypowiada wojnę Wielkiej Brytanii.
Serbowie nie są w stanie złamać oporu zmotywowanych Bułgarów i utykają, nie osiągnąwszy założonych celów. Przerzucona koleją z rejonu Salonik (a nie do Macedonii, oraz o wiele szybciej niż przewidywali to Serbowie) 3 Armia bułgarska gen. Dimitriewa kończy koncentrację na północ od Sofii i uderza z zaskoczenia na skrzydło wojsk serbskich.
17 maja Bułgarzy są już w Niszu. Siły serbskie znacznie ucierpiały podczas panicznego odwrotu, pozostawiając za sobą wiele uzbrojenia, zapasów i jeńców. Rozbite starają się dotrzeć na północ od Niszu. Zaś siły spod Skopje prowadzą w miarę zorganizowany odwrót do Kosowa. Również 17 maja, wieczorem, Federacja Naddunajska stawia Bułgarii ultimatum: w ciągu 24 godzin ma wycofać swoje siły z Serbii. Bułgaria nie odpowiada: 18 maja Federacja Naddunajska wypowiada wojnę Bułgarii.

Odwrót armii serbskiej po kontrofensywie bułgarskiej.

 19 maja: Polska stawia Federacji Naddunajskiej ultimatum co do wojny z Bułgarią. Kilka godzin później Rosja wypowiada Federacji wojnę.
20 maja: Z powodu braku odpowiedzi na ultimatum, Polska wypowiada wojnę Federacji Naddunajskiej. Niemcy wypowiadają wojnę Polsce i Rosji.